Buku Tamu

Tuesday, October 2, 2012

Naskah Ketoprak Lakon "Andha Rante" 2


ADEGAN 11 DIRUMAH ANDHA RANTE
SYEH JANGKUNG  : Assalamualaikum…
ANDHA RANTE       : Sing ngerti karepe sapa? Lakon kok ora ana rampunge.
SYEH JANGKUNG  : Iya, aku ngerti. Upamane aku mangan roti enak a, wong pakanaem tela ya ancen ra doyan. Mula, Andha Rante…
ANDHA RANTE       : Teka-teka kok kam-kum, kam-kum… Sing ngekum sapa?
SYEH JANGKUNG  : Hehehehe… Eeeee… Ancen wong ya ancen ana sing ngene iki lho. Ya iki ya…
ANDHA RANTE       : Sampean niku sinten mas?
SYEH JANGKUNG  : Ya mestine kowe wis nate manuh, ya aku iki kena diarani Saridin ya Jangkung utawa Syeh Jangkung.
ANDHA RANTE       : Eeeeeee…. Kula mpun krungu jenenge mas…
SYEH JANGKUNG  : He’e iya..
ANDHA RANTE       : Dadi sampean niku sing jenenge Mbedin mas?
SYEH JANGKUNG  : Saridin hare Mbedin.
ANDHA RANTE       : E enggih Saridin, Syeh Jangkung..
SYEH JANGKUNG  : He’e…
ANDHA RANTE       : Wah Syeh Jangkung, Saridin niku jane ya ora bedane kaya kula, ning saiki bareng wis keparek karo Kanjenge Adipati lali kawitane.
SYEH JANGKUNG  : Bedane apa?
ANDHA RANTE       : Biyen ya wong mblasah-blasah ora tatanan. Kula niki perkara ning Kabupaten Pati.
SYEH JANGKUNG  : Ha ya, sing wis ya wis. Mugiya kapendhema ing bumine pangapura. Dadi, dina iki kang dipitaya kowe gawe geger nyang tlatah Pati ayo bareng-bareng tak jak sowan nyang Bupatine Mangun Oneng ning Pati.
ANDHA RANTE       : Wuih… Wuih… Wuih…
SYEH JANGKUNG  : Lha genea?
ANDHA RANTE       : Sampeyan ya dadi srayange Kanjenge Adipati mas?
SYEH JANGKUNG  : Ha iya…
ANDHA RANTE       : Hlah… mbok bawa rasa mas, wong kowe iki ora bedane kaya aku mbok wis, kowe sing kowe, cedhak karo Kanjenge Adipati ya cedhaka. Aku ya wis ben ngene, atiku ra seneng mas, nek atiku kuwi pada dirampas kamardikanku karo wong-wong Pati Pesantenan.
SYEH JANGKUNG  : Eeee… Lha nek kowe emoh ra seneng ya aja manggon ning ndesa, nyang ngalas. Jalaran, Negara iki ana sing mranata, aja nganggo karepmu dhewe.
ANDHA RANTE       : Ngene ya mas, nek ngomong iku nganggo watonan aja waton omong lho mas. Iki rak omah-omah kula dhewe a mas. Kampung-kampung kula dhewe.
SYEH JANGKUNG  : O kwe nduwe kapitayan nek iki omahmu dhewe.
ANDHA RANTE       : Cobi, nek upama sampeyan dadi kula nggih mas nggih...
SYEH JANGKUNG  : Ya… Ya… Ya…
ANDHA RANTE       : Wayah ora wayahe, kula sedina niku nyambut gawe teng sawah nggih kesel mas.
SYEH JANGKUNG  : Iya, nyambut gawe hare.
ANDHA RANTE       : Mulih, bar adus karepku ya leyeh-leyeh, wayahe kula mak ser ana wong padha grudag-grudug, grubyag-grubyug, ngalor-ngidul, ngetan ngulon, ngulon-ngetan. Bareng kumpul sebawane “lawaaaaa bubar, lawaaaaa bubar” ngono iku lho mas, ngono iku durung muni ngono wis lulang dipentheng ditaboh sak buanter-bantere mas. Sapa sing ora nggondhuk?
SYEH JANGKUNG  : Upama kowe tak jlentrehno wong kowe ora percaya, gampange wong ngucap ngarani apa sebabe para mukmin-muslim utawa wong islam nyebut Allahu Akbar iki Allah iki maha agung sing nyipta jagad lan sak isine. Tuladhane kaya kowe urip, urip ing alaming padhang iki ana sing nyipta, ana sing nggawe. Aja njur karepmu dhewe…
ANDHA RANTE       : Ngono iku nggawene piye mas?
SYEH JANGKUNG  : Ooo… Nggawene iki ya jenenge kibalan dzat, ora kena dideleng kasating netra. Tuladhane kaya kowe. Ora kaya sing ngujoli, sing nggawe ya wong tuamu upamane, ning wong tuwamu iku urip ana sing nguripke.
ANDHA RANTE       : Sapa sing ngawe urip mas?
SYEH JANGKUNG  : Sing nguripke ora ana siji loro, ya siji Gusti Alah SWT.
ANDHA RANTE       : Wah ya pada karo mau iki…
SYEH JANGKUNG  : Lha iya…
ANDHA RANTE       : Gusti Allah kuwi mau ya mas?
SYEH JANGKUNG  : Lha iya…
ANDHA RANTE       : Niku pawakane sepira mas?
SYEH JANGKUNG  : Lho iki ya ora wujud.
ANDHA RANTE       : Ning endi manggone? Gedhe cilike sepira? Gedhe endi karo aku? Gagah endi karo aku? Nek nduwe kuasa, kuasa endi karo Kanjenge Adipati Kadipaten Pati?
SYEH JANGKUNG  : Iku salah sawijining ghoib, kowe tak takoni. Cethane pada karo kowe iki ra nduwe rai. Raiem endi jajal? Aku tak takon?
ANDHA RANTE       : Lha nek iki mas?
SYEH JANGKUNG  : Iku pipi…
ANDHA RANTE       : Ooo iya, pipi.
SYEH JANGKUNG  : Lha iya…
ANDHA RANTE       : Hehehehe….  Lha iki dhak rai?
SYEH JANGKUNG  : Dudu… Iku irung.
ANDHA RANTE       : We iya, irung… Lha iki dhak rai mas?
SYEH JANGKUNG  : Bathuk.
ANDHA RANTE       : We iya, bathuk. Lha iki dhak rai?
SYEH JANGKUNG  : Janggut.
ANDHA RANTE       : We iya, janggut. Wong iki kok ngglibet.
SYEH JANGKUNG  : Lha iya, wong kowe ngglibet kok.
ANDHA RANTE       : Aku iki rumangsaku wis engkel, rumangsaku aku wis ngglibet. Kok ijeh kalah ngglibet karo cah iki.
SYEH JANGKUNG  : Lha iya, mula kowe ora nduwe rai.
ANDHA RANTE       : Raiku nok endi mas?
SYEH JANGKUNG  : Lha iya, iku gambarane. Mula Andha Rante.
ANDHA RANTE       : Ooo… Nak ngono Gusti Allah kuwi mau kaya rai mas?
SYEH JANGKUNG  : Ora, tuladhane kaya ngene, lho raiku nang endi? Ora wujud, upama iki irung, iki lambe upamane, iki pipi lan liya-liyane. Tegese Gusti Allah iku ora kasetran netra, kapitayan nyang roh utawa nyang ati, iki kapitayan. Aku ana sing nguripke kudu aku manut mubak mosiking kahanan, ayo padha melu ilining banyu, aja nungsang.
ANDHA RANTE       : Wuih, saiki kowe tek pinter tutur-tutur mas? Biyen kok dadi buron lurone wong Pati.
SYEH JANGKUNG  : Hiya ngene iki nek…
ANDHA RANTE       : Tak bacut tak krungu mateni ipemu Branjung dhewe.
SYEH JANGKUNG  : Lha iya iki sing wis ya wis.
ANDHA RANTE       : Halah, kowe iki karo aku upama dosa ndak ra ya kurang luwihe a mas.
SYEH JANGKUNG  : Ngene ya Andha Rante, iki tak upamakna ana becak amot setrup.
ANDHA RANTE       : Tegese mas?
SYEH JANGKUNG  : Ana Kethoprak nganti surup.
ANDHA RANTE       : Iku kok ora kalah ngglibet mas.
SYEH JANGKUNG  : Lha iya.
ANDHA RANTE       : Ngene lho mas, pokoke nek aku dikon lunga saka Desa Siti Hinggil kene, dioyako wong sak Pati, aku emoh mas.
SYEH JANGKUNG  : Ora gelem? Sisan nggawe tak upamakna wong nyabrang kali, aku balik klebus tak teruske uga klebus. Andha Rante, ora ketang kowe wong pinunjul, upamane isa nampani sajadahku iki, aku trima manut karo kowe.
ANDHA RANTE       : Aja banter-banter lho mas. Ambune aku ora betah mas.
SYEH JANGKUNG  : Lha ambune piye?
ANDHA RANTE       : Kecut…
SYEH JANGKUNG  : Ha iya, nek kecut kok mbok serot?
ANDHA RANTE       : Weh iya, kalah ngglibet neh aku.
SYEH JANGKUNG  : Bismillahirahmanirokhim. La khaula wala kuwata illabillahil aliyil adzim. Allahu Akbar…Allahu Akbar…(Syeh Jangkung menyerang Andha Rante dengan sorbannya).
ANDHA RANTE       : Adhuh… Adhuh…
ANDHA RANTE KABUR…
LALU ROMBONGAN ADIPATI MANGUN ONENG DATANG DIRUMAH ANDHA RANTE.
SYEH JANGKUNG  : Mangga… Mangga…
SUMBA PRADAN    : Kakang Syeh Jangkung… Kados pundi pawartosipun? Napa saget ngracut Andha Rante kacepeng?
SYEH JANGKUNG  : Mboten ketang saged mboten saged nyepeng, ewadene Andha Rante sampun oncat. Mung wae kula sujana, Andha Rante niku kulinane  mabuk-mabukan. Menawi kapareng wonten katumenggungan wonten remaja putri menika sinten?
SUMBA PRADAN    : Wonten kakang Jangkung, malah kapara yoga kula piyambak.
SYEH JANGKUNG  : Yoga sampean piyambak?
SUMBA PRADAN    : Nggih…
SYEH JANGKUNG  : Kula nyuwun ngampil minangka kangge Rante Emas. Mangke yen wonten menapa-menapanipun kula ingkang tanggel.
SUMBA PRADAN    : Bab anak kula ajeng sampean ampil kula paringke kakang Jangkung, ning bab kawilujenganipun sak wutahipun kula pasrahaken kakang Jangkung.
SYEH JANGKUNG  : Kula ingkang tanggel…
SUMBA PRADAN    : Nggih…
SYEH JANGKUNG  : Mangga, sawetawis…
SUMBA PRADAN PULANG MENEMUI ANAKNYA, KEMUDIAN MENGAJAK ANAKNYA UNTUK MENEMUI SYEH JANGKUNG UNTUK DIGUNAKAN SEBAGAI UMPAN UNTUK ANDHA RANTE.
BURANTI                  : Wonten napa bapa?
SUMBA PRADAN    : Kene… Buranti, ngawekani kanggo kawutuhaning kluarga ning Kabupaten Pati, kakang jangkung njaluk krana kanggo nyekel si Andha Rante. Jeneng sira diampil supaya dadi Rante Emas, mikut marang Andha Rante. Gelem apa ora kowe?
BURANTI                  : Menawi kados ngaten kula saguh.
SUMBA PRADAN    : Bab keslametanmu ndak pasrahake marang kakang Jangkung.
BURANTI                  : Ooo kados ngaten, matur nuwun sanget lho.
SUMBA PRADAN    : Kakang Jangkung, menika anak kula Buranti.
SYEH JANGKUNG  : Menika sampun cetha nek ingkang putra badhe minangkani menapa ingkang dados panyuwun kula.
Buranti, tak jaluk ngene ya nduk. Upamane, iki kena diarani Rante Emas. Gelar lair kowe seneng, ning bathin ora seneng. Kowe nggawa unjukan sing marai mendhemi, ngko yen wis mendhem ngko takon, ngko dheweke ngoceh apa pengapesane si Andha Rante. Ngono wae, kuwi jupuka unjukan…
BURANTI                  : Nggih ngestoaken…

Naskah Ketoprak Lakon "Andha Rante" 1


ADEGAN 12 ALAS DESA SITI HINGGIL
ANDHA RANTE       : Sapa ndhuk kowe ndhuk? Kowe bocah ayu-ayu kok ngluyur ora wayahe ndhuk? Ngko nek ketemu candhik ala lho ndhuk…
BURANTI                  : Kula niku saking… Wong bapak kula nggih entuk owk maghrib-maghrib dolan.
ANDHA RANTE       : Kowe aja mrana terus, kowe nek mrana terus kowe kecemplung segara.
BURANTI                  : Wah nggih mboten to terus kecemplung segara.
ANDHA RANTE       : Jenengmu sapa ndhuk?
BURANTI                  : Kula Buranti.
ANDHA RANTE       : Buranti, kowe kok ayu sing ngongkon sapa ndhuk?
BURANTI                  : Lho kok sapa pripun to…???
ANDHA RANTE       : Kene-kene… Kene cedhak, jenengmu Buranti. Kowe arep nyang endi?
BURANTI                  : Kula ajeng golek gawean.
ANDHA RANTE       : Kowe arep golek gawean?
BURANTI                  : Nggih…
ANDHA RANTE       : Wis nduwe bojo apa durung?
BURANTI                  : Dereng niku.
ANDHA RANTE       : Tenane?
BURANTI                  : Kula isih prawan kok.
ANDHA RANTE       : Semono iki prawan?
BURANTI                  : Nggih…
ANDHA RANTE       : Wuih… Semene iki kok prawan kwi mendhahna mbesuk randhane
BURANTI                  : Ah, sampean niki lho…
ANDHA RANTE       : Wuih… Bocahe semok, lenggonyeh… Kene ndhuk.
BURANTI                  : Panjenengan sinten nggih?
ANDHA RANTE       : Kowe tak we’i gawean, ya… Ning upama kowe tak kon ngladeni aku piye? Aku piteki, ngko tak golekna gawean gampang. Ya… Kowe krungu lawaaa bubar apa ora? Ya..??? Gelem apa ora?
BURANTI                  : Andha Rante, nek kados ngaten panjenengan niku nampa Buranti niku diparingi gawean teng mriki?
ANDHA RANTE       : Gampang, neng kene iki bandha akeh ora ana sing nglumpukna kok ndhuk..
BURANTI                  : Lha nek perkara pijet niku gampil, kula gelem.
ANDHA RANTE       : Lha kowe mau nggawa oleh-oleh apa?
BURANTI                  : Mpun to beres, sampean niku senenge napa?
ANDHA RANTE       : Aku iki klangenanku tuak.
BURANTI                  : Tuak..???
ANDHA RANTE       : He’em… Tuak nom ya doyan, tuak tuwa ya doyan.
BURANTI                  : Mpun tuak tok niku?
ANDHA RANTE       : Neng nek tuak inume kaya kowe…(sambil menggoda Buranti)
BURANTI                  : Aaaa… Sampean niku kook ngaten…
Mpun to beres, nek tuak gampang..
ANDHA RANTE       : Ya… Ya… Wong nom-nom iku nek ana wong wedhok ayu kok padha ngungsem. Wong wedhok ayu mak ngeh..
BURANTI                  : (mengambil tuak untuk Andha Rante)
ANDHA RANTE       : Iki tuak?
BURANTI                  : Nggih Andha Rante…
Pokoke nek tuak niku beres…
ANDHA RANTE       : Nek iki gathuke iku ya kowe sing ngilingna aku ngko sing ngombe.
BURANTI                  : O ngaten…
ANDHA RANTE       : He’e… Rasane ben ceeesssss… Ngono. Wahhh….
BURANTI                  : Gampang perkara ngaten ae kok.
ANDHA RANTE       : Wuih… Tuake kok tuak tenan..
BURANTI                  : Nggih jos no…
ANDHA RANTE       : Wah ancen…
BURANTI                  : Pripun to?
ANDHA RANTE       : Piyai kene kok ancen ubet temenan.
BURANTI                  : Mangga…
ANDHA RANTE       : Wah… Tuake tenan… Wah…(sambil menggoda Buranti).
BURANTI                  : Eeee…. Sampean kok ngaten niku lho…
ANDHA RANTE       : Ngene iki rasane beda kok ndhuk.
BURANTI                  : Mpun karo kula pijeti.
ANDHA RANTE       : He’e aku piteki kene.
BURANTI                  : Pokoke seger tenan niki kok.
Mpun ditelaske, mangke tambah melih nggih.
Malih?
ANDHA RANTE       : Iya…
BURANTI                  : Mangga..
ANDHA RANTE       : Kowe upama tak trima olehmu golek gawean upama ora cukup golek gawean ngono piye?(Andha Rante mulai mabuk)
BURANTI                  : Lha pripun to?
ANDHA RANTE       : Upama kowe tak dadekna mbok nom ngono piye? Mbok nom…
BURANTI                  : Mbok nom?
ANDHA RANTE       : He’em….
BURANTI                  : Walah kok isa-isane mbok nom barang niku lho…
ANDHA RANTE       : Wong kok piya-piye, kroyaku ijeh kaya wong nom-nom kok ndhuk.
BURANTI                  : Nggih to? Ah perkara gampang. Pokoke kula niku teng mriki pokoke seneng lho Ki Andha Rante. Tenan niku…
ANDHA RANTE       : Merga kowe mesti direksa karo wong jadhug. Kowe direksa karo wong sekti.
BURANTI                  : Lha nggih… Kula mesti melu pinter nggih…
Ngaten lho Ki Andha Rante, kula niku jane ya ajeng takon kalih sampean..
ANDHA RANTE       : Takon apa?
BURANTI                  : Lho nggumun kula niku lho.
ANDHA RANTE       : Apa?
BURANTI                  : Sampean niku lho, nek kula krungu niku lho. Wong kok le jadhuge kaya ngaten niku jane unggulane napa kok ra isa mati barang niku lho.
ANDHA RANTE       : Kowe ngko nek nduwe bojo aku le ra kepenak piye? Wong aku iki wong jadhug.
Aku iki lho ndhuk..
BURANTI                  : Pripun?
ANDHA RANTE       : Dicekela, dibandaa wong sedina kaping sepuluh ora bakal bisa kecekel, nek aku iki ora dibanda nganggo Rante Emas. Lha aku kecekela dibanda nganggo Rante Emas, ambeka kecekel, aku dipatenana gaman ntekna lhah, gaman sak Kabupaten Pati ora bakal tumama, ora bakal mati. Aku bisa, aku isa mati, wong urip kok ora mati leh ndhuk, ya bakal mati.
BURANTI                  : Ooo… Ya saget mati to?
ANDHA RANTE       : Iya… Nek wis aku dibanda, jempolanku nganggo Rante Emas, terus drijiku sikil iki dicencang, dipenthang karo sikil gajah, gajahe digitik mbun-mbunane, gajah nyendhal aku sempal. Lho… Nek ngono lagi aku bisa mati.
BURANTI                  : Nganeh-anehi… Aneh lho niku Ki Andha Rante.
ANDHA RANTE       : Nek ora disempal nganggo gajah digitik aku ora mati.
BURANTI                  : He’em…
ANDHA RANTE       : Ning anu ya ndhuk…
BURANTI                  : Saiki aku wis ngerti pengapesanmu Andha Rante. Mung kaya ngono kuwi pengapesanmu(sambil pergi mencari Rante Emas lalu diikatkan ke tubuh Andha Rante yang sedang mabuk).
ANDHA RANTE       : Buranti…
BURANTI                  : Tenanan ngene kowe iki… Adhuh… Jane aku iki ya mesakke nek nyawang kang kaya ngene iki.
ANDHA RANTE       : Ora apa-apa(sedang mabuk). Eehh… Eehhh…
BURANTI                  : Nek sampean isa ya diuculna ya…
KEMUDIAN BURANTI PERGI MENINGGALKAN ANDHA RANTE DAN MEMANGGIL SYEH JANGKUNG BESERTA BUPATI PATI DAN PARA TUMENGGUNG. LALU DATANGLAH SYEH JANGKUNG BESERTA ROMBONGAN ADIPATI PATI.
SYEH JANGKUNG  : Lha ape budi piye nek kaya ngene iki? Ben… Ben dirasakke.
ANDHA RANTE       : Sapa sing ndudohna pengapesanku? Nek aku kecekel gak kena dibanda, nek gak dibandha karo Rante Emas.
SYEH JANGKUNG  : Sek… Kowe nek kana lungguha..
ANDHA RANTE       : Sapa sing kandha? Sing ndudohna pengapesanku sapa? Aku dibandha nganggo Rante Emas.
ADIPATI PATI          : Lha kowe rumangsa ndudohna pengapesanmu apa ora?
SYEH JANGKUNG  : Kowe dicedhaki wong wadon apa ora?
ANDHA RANTE       : Kok kwe Din Mbedin…
SYEH JANGKUNG  : He’e… Iya…
Kanjeng Adipati, niki mpun cetha. Andha Rante sampun bandan.
ANDHA RANTE       : Aku ora isa mati…
SYEH JANGKUNG  : Sedane Andha Rante mawi kedah disuwunke kaliyan tungga saking Metaram.
ADIPATI PATI          : Gajah?
SYEH JANGKUNG  : Nggih… Nggih…
SUMBA PRADAN DAN SUMBA WILIS PERGI MEMINJAM GAJAH DIKERAJAAN MATARAM.
PRADAN, WILIS      :Niki gajahe…
ADIPATI PATI          : Iki… Iki…
SYEH JANGKUNG  : Ayo cancang sikile…
ANDHA RANTE       : Heh… Sing kandha pengapesanku sapa? Sikilku mbok cencang aku ora mati nek ora dicencang karo sikil gajah, gajah digitik mbun-mbunane.
ADIPATI PATI          : Sumba Pradan, gitiken mbun-mbunane gajah, karo taleni nyang sikile gajah ya…
SYEH JANGKUNG  : Tarik… Tarik…..
ANDHA RANTE       : Aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa………….
SYEH JANGKUNG  : Cukup… Cukup…
ANDHA RANTE TELAH MENINGGAL DENGAN CARA YANG TELAH DISEBUTKAN DIIKAT DAN DITARIK OLEH SEEKOR GAJAH.
ADIPATI PATI          : Kakang Syeh Jangkung…
SYEH JANGKUNG  : Katimbalan Kanjeng.
ADIPATI PATI          : Andha Rante sampun dumugining pejah.
SYEH JANGKUNG  : Nun inggih…
ADIPATI PATI          : Nanging, ndadoske uninga kakang.
SYEH JANGKUNG  : Lajeng kados pundi?
ADIPATI PATI          : Menapa namung cekap semanten kuwandanipun Ki Andha Rante? Kula sumelang gek upami to namung ngaten mangke gek wandanipun saget wangsul pulih kados wingi-wingi.
SYEH JANGKUNG  : Ooo… Ngaten, namung nyumanggaaken Kanjeng Adipati kados pundi amrih Andha Rante ampun ngantos gesang malih.
ADIPATI PATI          : O ngaten…
SYEH JANGKUNG  : Nggih…
ADIPATI PATI          : Prayoginipun wandanipun Andha Rante dipun petak ingkang sak perangan wonten ing kidul lepen, ingkang sak perangan wontek sak ler lepen.
SYEH JANGKUNG  : Ngaten? Mangga… Manggga…
JASAD ANDHA RANTE DIPISAH JADI DUA DAN DIKUBUR DI DUA TEMPAT YAITU DI SELATAN SUNGAI DAN UTARA SUNGAI.
ADIPATI PATI          : Kakang Syeh Jangkung..
SYEH JANGKUNG  : Katimbalan Kanjenge..
ADIPATI PATI          : Kinarya kang tumrap anak putu ingkang badhe awakipun piyambak tilar ing tembe wingking, papan menika lepen ingkang kinarya misah raganipun Andha Rante. Ingkang dipun petak wonten ing kidul lepen kaliyan ler lepen katara ing salaminipun “Kali Rante”.
SYEH JANGKUNG  : Kanjeng, sedaya kala wau minangka kangge pengiling mbenjang putra wayah anggen panjenengan paring patilasan kala wau. Mila kanjeng, wekdal sak mangke ketingalipun sampun surup surya. Tegese, srengenge sampun ambles gampange tembung. Lha niki cetha Negari Pati ketingal tentrem sak sedane si Andha Rante, mangga sami kembul bujana.
BUPATI MANGUN ONENG, SYEH JANGKUNG, KENDHIL WESI, SUMBA PRADAN, SUMBA WILIS, DAN KLINTHING WESI BERDO’A BERSAMA-SAMA ATAS MENINGGALNYA ANDHA RANTE.
TAMAT